Interview met de voorzitter van de Raad van Commissarissen

Interview met de voorzitter van de Raad van Commissarissen

De Raad van Commissarissen van de Volksbank (de RvC) is in 2017 vanuit zijn adviserende en toezichthoudende rol intensief betrokken geweest bij de implementatie van de strategie 2017-2020 van de Volksbank. We spreken met Jan van Rutte, voorzitter van de RvC, over het voorbije jaar.

Het afgelopen jaar is verder gewerkt aan de implementatie van de strategie. Wat is de kern hiervan?

De grote uitdaging zit hem niet alleen in het verwerven van een onderscheidende positie binnen het Nederlandse bankenlandschap; de klant moet die onderscheidende positie daadwerkelijk ook ervaren en voelen. De eerste pijler van de strategie van de Volksbank, versterking van de maatschappelijke identiteit, is hierop gericht. Ook de andere twee pijlers van de strategie zijn daarbij van wezenlijk belang: we vereenvoudigen en verbeteren de interne bedrijfsvoering en we zetten de innovatiestrategie voort als slimme toepasser van technologie. Deze pijlers zijn, ik zou bijna zeggen, basisvoorwaarden om ons echt te kunnen onderscheiden.

Vorig jaar heb je aangegeven dat het omkeren van het traditionele bankmodel en de gedeelde waarde ambitie van de Volksbank uitdagende processen zijn. Wat is de status?

Omkeren betekent concreet dat de relatie met de klant voorop staat. Iedere medewerker van de Volksbank redeneert vanuit de klant en handelt vanuit vertrouwen in die klant maar ook in elkaar. Medewerkers krijgen de ruimte en het vertrouwen om de klant écht te helpen. De Volksbank doet dit onder meer door verantwoordelijkheden en eigenaarschap zo laag mogelijk in de organisatie te leggen. En door multidisciplinair samenwerken te stimuleren en faciliteren. Het Manifest geldt hierbij voor alle medewerkers als motivatie- en inspiratiebron.

In 2017 heeft de RvC een aantal inspirerende voorbeelden gezien van het omkeren van het traditionele bankmodel, zoals een volledig digitale overstapservice en minder ‘verplicht papierwerk’ bij hypotheekaanvragen. Het omkeren van het bankmodel levert interessante dilemma’s op, die ook binnen de RvC in 2017 tot goede discussies hebben geleid. Ondanks dat de RvC ziet dat de Volksbank volop in beweging is, is verdere versnelling nodig om in 2020 de onderscheidende klantproposities te realiseren.

NAAST DE HIERVOOR VERMELDE DRIE STRATEGISCHE PIJLERS IS ER OOK AANDACHT VOOR DE VERBETERING VAN DE INTERNE BEHEERSING. Wat is jouw visie op de status van de hiervoor bestaande programma’s?

Net zoals in 2016, heeft de RvC ook in 2017 in elke vergadering met de Directie gesproken over de uitvoering en de voortgang de programma’s gericht op verbetering van de interne beheersing, de zogenaamde ‘Huis-op-Orde’-programma’s. Hieronder vallen onder meer het programma datamanagement, integrated control framework en transactiemonitoring. Deze programma’s zijn volgens de RvC essentieel voor een zelfstandige toekomst van de bank. Ik zie dat in 2017 wederom goede stappen zijn gezet in het verder verbeteren van de interne bedrijfsvoering. Het bereiken van het gewenste volwassenheidsniveau zal in 2018 onverminderde aandacht hebben.

Binnen de ‘Huis-op-Orde’-programma’s moet de Directie voortdurend de inzet van mensen en middelen zorgvuldig afwegen, rekening houdend met de onderlinge afhankelijkheden en de strakke tijdsplanningen. Naast deze programma's moeten de bevindingen van toezichthouders ook op juiste wijze geadresseerd worden. Dit heeft veel impact en doet een groot beroep op de verandercapaciteiten van de organisatie en de flexibiliteit van medewerkers.

Op welke wijze heeft de nieuwe familienaam (van alle merken van) de Volksbank tot nu toe bijgedragen aan de missie van de Bank: Bankieren met de menselijke maat?

De nieuwe naam ondersteunt de merken bij het scheppen van duidelijkheid over wat voor een bank we zijn, een bank voor de gewone Nederlander, een bank die bankiert met de menselijke maat. Met gepaste trots verwijs ik ook nog graag naar de door de Volksbank gewonnen Sijthoff-prijs voor het jaarverslag 2016. De jury heeft aangegeven dat de Volksbank in het ‘frisse’ jaarverslag duidelijk laat zien dat de organisatie nieuw is neergezet en dat de externe verslaggeving dit ook uitstraalt.

Wat zijn belangrijke uitdagingen in 2018?

Een grote uitdaging voor het komend jaar is het voortdurend werken aan draagvlak voor de strategie, tot in de haarvaten van de organisatie. Willen we die onderscheidende positie naar onze klanten toe bereiken, dan moet iedereen in de organisatie hier achter staan.

Een meer specifieke uitdaging betreft de nieuwe betaalwetgeving (PSD2), die zorgt niet alleen voor meer concurrentie op de (betaal)markt maar ook voor nieuwe kansen. Het is voor klanten belangrijk te weten dat hun gegevens veilig zijn bij de Volksbank en niet worden doorverkocht aan derden. De klanten moeten hiervan overtuigd zijn en blijven. Kwaliteit van datamanagement is hiervoor cruciaal en een belangrijke uitdaging.

Andere uitdagingen zijn het nog verder vereenvoudigen en verbeteren van de interne bedrijfsvoering en de eerdergenoemde versnelling die nodig is om de onderscheidende positie binnen het Nederlandse bankenlandschap te realiseren. Om tijdig voorbereid te zijn op een toekomst los van de Nederlandse Staat zal de Volksbank hieraan hoge prioriteit moeten blijven geven. Daarnaast moet er een gezonde en toekomstbestendige verhouding blijven bestaan tussen kosten en inkomsten. Een hoge discipline op de aangekondigde reductie van arbeidsplaatsen is hiervoor essentieel en zeker geen gemakkelijke opgave. Door de substantiële inkrimping van het management per 1 januari 2018 is het van belang de verantwoordelijkheden en taken van de vervallen managementfuncties goed te borgen binnen de nieuwe organisatie.

Wat zijn belangrijke uitdagingen voor de langere termijn?

Het daadwerkelijk realiseren van het omkeren van het traditionele bankmodel vergt op het gebied van dienstverlening, producten, processen en besturing een nieuwe manier van denken en samenwerken. Gedrag en culturele aspecten spelen hierbij een doorslaggevende rol. Ik kijk ernaar uit om nog meer concrete resultaten vanuit de lopende pilots te zien en heb vertrouwen in de wendbaarheid van de Volksbank-organisatie.

Voor de 100% klimaatneutrale balans in 2030 zijn nog veel stappen te zetten. De merken van de Volksbank zijn actief in het stimuleren van klanten om hun woning energiezuiniger te maken door middel van bijvoorbeeld speciale aanbiedingen voor zonnepanelen en woningisolatie. Onze focus is erop gericht om de ecologische voetstap van onze hypotheekklanten te verkleinen.

De RvC is naast toezichthouder en adviseur ook werkgever en sparring partner van de Directie. Kun je een schets geven van de invulling van deze diverse rollen in 2017?

Als toezichthouder heeft de RvC de status van de invoering van de strategie intensief gevolgd. Hierbij heeft de RvC zich steeds rekenschap gegeven van de ambities van de Volksbank op het gebied van gedeelde waarde, duurzaamheid en lange termijn waardecreatie. De strategie zal naar verwachting niet eerder dan medio 2019 volledig geïmplementeerd zijn.

In zijn rol van werkgever heeft de RvC zich onder meer beziggehouden met het opstellen van doelstellingen en kritische succesfactoren voor de Directie, het beoordelen van de Directie, talent management en wijzigingen in de managementstructuur.

In 2017 heeft de RvC op regelmatige basis ook de rol van sparring partner vervuld. Er is intensief met de Directie van gedachten gewisseld over de internationale samenwerking met Pivotus (klantcontact geholpen door digitale media), de kwaliteit en aanpasbaarheid van het IT-beleid, toekomstige organisatie- en eigendomsstructuren en de visie op de toekomst van het verdienmodel van de bank.

Waar ben je trots op als je terugkijkt op 2017?

Om zelf processen vanuit klantperspectief te ervaren, hebben alle leden van de RvC aan diverse afdelingen in de organisatie bezoeken gebracht. Bij de afdeling Compliance & Veiligheidszaken, in de winkels en kantoren van onze vier merken en binnen het brede IT-domein heeft de RvC de dagelijkse invulling van ‘Bankieren met de menselijke maat’ ten volle kunnen ervaren. De RvC is, net zoals vorig jaar, onder de indruk van de betrokkenheid en bevlogenheid van medewerkers. Zij zijn de solide basis waarop de Volksbank kan vertrouwen en zij staan elke dag weer klaar voor onze klanten. Daar ben ik trots op en daar wil ik hen, mede namens alle leden van de RvC, voor bedanken.

In het najaar van 2017 is het opvolgingsproces van Rob Langezaal gestart, die in goed overleg met de RvC per 1 januari 2018 is teruggetreden uit de Directie. Daarnaast is Jos Nijhuis, conform rooster van aftreden, tijdens de AVvA op 20 april 2017, teruggetreden uit de RvC. Mede namens alle leden van de RvC wil ik hen beiden nogmaals bedanken voor hun inzet voor de Volksbank.

Ten slotte wil ik mijn waardering uitspreken voor de Directie. We hebben in 2017 opnieuw in goede onderlinge dialoog samengewerkt, ook bij de soms complexe of lastige dossiers. We vertrouwen erop dat ook in 2018 onze samenwerking weer constructief zal zijn.

Utrecht, 7 maart 2018

Stel uw jaarverslag zelf samen