Ontwikkelingen wet- en regelgeving

2.2. Ontwikkelingen wet- en regelgeving

De wet- en regelgeving voor onze sector blijft zich voortdurend ontwikkelen. Ook in 2017 hadden we hiermee te maken.

De wet- en regelgeving die van toepassing is op de Volksbank kan worden onderverdeeld in twee aandachtsgebieden: prudentieel toezicht en wetgeving gericht op het klantdomein. Voor de Volksbank hebben de invoering van PSD2, de implementatie van IFRS 9 en Basel IV de grootste impact op de organisatie naar de toekomst toe.

Prudentieel

In 2017 is de wet- en regelgeving op prudentieel gebied weer verder uitgebreid en verfijnd. Het doel is de weerbaarheid van individuele banken en de robuustheid en stabiliteit van het financiële systeem verder te verhogen.

BASEL IV

Op 7 december 2017 is overeenstemming bereikt tussen het Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) en de Group of Central Bank Governors and Heads of Supervision (GHOS) inzake de voltooiing van het Basel III international framework for banks. Dit pakket wijzigingen staat ook wel bekend onder de naam Basel IV.

De volgende stap is dat Basel IV wordt vertaald naar Europese wet- en regelgeving. Voor verdere toelichting over de mogelijke invloed van Basel IV verwijzen we naar paragraaf 3.6.4 Ontwikkelingen in kapitaaleisen.

CRR II en CRD V

Op 23 november 2016 is een uitgebreid voorstel voor wijziging van de Capital Requirements Regulation and Directive (CRR II en CRD V) gepubliceerd.

De belangrijkste voorgestelde wijzigingen zijn:

  • een vereiste minimum leverage ratio van 3%;

  • Minimum Requirement of Own Funds and Eligible Liabilities (MREL, zie ook hierna onder BRRD en SRMR) berekend op basis van risicogewogen activa en de leverage ratio exposure;

  • bindende gedetailleerde bepalingen voor de berekening van de Net Stable Funding Ratio met principes die ook zijn vastgelegd in de gedelegeerde verordening inzake de Liquidity Coverage Ratio;

  • Tier 1-kapitaal als basis voor de grote postenregeling in plaats van het toetsingsvermogen (Totaal kapitaal);

  • toename van de toelichtingsvereisten zoals vastgelegd in Pillar 3, zowel in frequentie als in mate van detail.

BRRD en SRMR/MREL en bail-in

Voor verdere toelichting op Basel IV en ook voor BRRD en SRMR, MREL en bail-in verwijzen we naar paragraaf 3.6.4 Ontwikkelingen in kapitaaleisen.

Gedetailleerde rapportages (AnaCredit, Residential Real Estate en SHS-G)

ECB en DNB vragen vanaf 2018 verscheidene rapportages van de Volksbank op het gebied van kredieten aan zakelijke klanten (AnaCredit, analytical credit datasets), hypotheken aan particuliere klanten (RRE, Residential Real Estate) en securitisaties (SHS-G, Statistics on holdings of securities by reporting banking groups). Deze rapportages hebben gemeen dat ze gedetailleerd zijn: informatie wordt verstrekt op het individuele lening- of productniveau. De rapportages vergroten het inzicht in de leningportefeuilles van de financiële instellingen. Dit bevordert de Europese besluitvorming voor monetair beleid en prudentieel toezicht. De Volksbank moet AnaCredit maandelijks en RRE en SHS-G per kwartaal aan de toezichthouder rapporteren. Daarvoor hebben we het afgelopen jaar extra rapportageprocessen ingericht.

Kapitaalmarktunie

De Europese Commissie (EC) heeft in 2015 het Capital Markets Union Action Plan gepubliceerd. De EC wil met het actieplan in 2019 één kapitaalmarktunie creëren. Het primaire doel is een verdere verdieping en verbreding van financieringsmogelijkheden in de EU. Enerzijds kan dit bijdragen aan versterking van de economische groei en werkgelegenheid, een betere allocatie van financiering en een stabieler financieel systeem. Anderzijds kan het leiden tot lagere kosten voor bedrijven en consumenten.

Sinds de publicatie van het actieplan heeft de EC op een groot aantal punten uit het actieplan resultaat geboekt. Het meest in het oog springend zijn het politieke akkoord over het voorstel over simpele, transparante en gestandaardiseerde securitisaties (‘STS’) en het aannemen van de gewijzigde prospectusverordening. De EC wil snel voortgang boeken met de agenda van de kapitaalmarktunie en heeft in 2017 verdere wetgevende voorstellen gepubliceerd en een aantal aanvullende acties voorgesteld. Begin 2018 volgt een voorstel voor een Europees raamwerk voor gedekte obligaties.

De Volksbank volgt, voor zover relevant, de acties van de EC in het kader van de kapitaalmarktunie en treft voorbereidingen om tijdig aan de nieuwe regelgeving te voldoen.

IFRS 9

Per 1 januari 2018 is IFRS 9 van toepassing. Financiële rapportages over periodes die op of na deze datum beginnen moeten aan deze nieuwe eisen voldoen. De implementatie en impact van IFRS 9 op de Volksbank worden behandeld in paragraaf 3.6.4 Ontwikkelingen in kapitaaleisen en de Grondslagen voor de geconsolideerde jaarrekening.

Klantbelang

De wet- en regelgeving in het klantdomein bleef ook in 2017 volop in beweging.

Insurance Distribution Directive (IDD)

Op 23 februari 2018 moet de Europese Richtlijn Verzekeringsdistributie (IDD, Insurance Distribution Directive) in de Nederlandse wetgeving zijn geïmplementeerd. De toepassingsdatum wordt zeer waarschijnlijk uitgesteld tot 1 juli of 1 oktober 2018. De IDD bevat regels over de distributie van verzekeringen. Hoofddoel van de IDD is dat klanten dezelfde bescherming krijgen, ongeacht waar ze hun verzekering afsluiten. Daarnaast beoogt de IDD een gelijk speelveld voor alle marktpartijen die bij de verkoop van verzekeringen zijn betrokken en het bevorderen van een Europese markt voor financiële diensten. De IDD heeft betrekking op adviseurs, bemiddelaars, (her)verzekeraars en bedrijven die verzekeringen als aanvulling op een product of dienstverlening verkopen. De Volksbank neemt als bemiddelaar in verzekeringen maatregelen ter voorbereiding op deze nieuwe Europese richtlijn. In 2018 werkt de Volksbank verder aan de implementatie van de IDD.

Payment Account Directive

De Payment Account Directive (PAD) is een Europese richtlijn. Deze heeft als doel de transparantie en vergelijkbaarheid van betaalrekeningen te verbeteren en het overstappen van betaalrekening makkelijker te maken. Daarnaast garandeert de richtlijn ook dat alle inwoners van de EU toegang hebben tot basisbetaaldiensten. De onderdelen van de PAD over de toegang tot de basisbetaaldiensten en het makkelijker overstappen zijn in november 2016 en in juni 2017 in Nederland van kracht geworden. Om tijdig aan deze nieuwe wetgeving te voldoen, heeft de Volksbank de noodzakelijke maatregelen genomen.

Het onderdeel betreffende de transparantie en vergelijkbaarheid van betaalrekeningen is nog in ontwikkeling en zal naar verwachting in de loop van november 2018 van kracht worden. Om consumenten beter inzicht te geven in de diensten en de daaraan verbonden kosten van een betaalrekening, moeten banken voor deze diensten gelijke termen en benamingen hanteren. Verder zullen ze per particulier betaalpakket dat wordt aangeboden, een uniform en aan regels gebonden tarievenoverzicht beschikbaar moeten stellen. Daarnaast krijgen klanten jaarlijks een uniform overzicht met daarin alle gedurende het jaar in rekening gebrachte kosten voor de verschillende betaaldiensten. De implementatie van deze PAD-onderdelen ligt op schema.

Markets in Financial Instruments Directive 2 (MiFID 2)

MiFID 2 is een uitbreiding en verdere aanscherping van de al in werking zijnde Markets in Financial Instruments Directive (MiFID). Deze Europese richtlijn had als doel de financiële markten efficiënter, veerkrachtiger en transparanter te maken én de beleggers beter te beschermen. MiFID 2 is nog meer dan MiFID gericht op beleggersbescherming en op autorisatie en organisatie van handelsplatformen. MiFID 2 is op 3 januari 2018 van toepassing geworden.

Belangrijke onderdelen van MiFID 2 met de meeste invloed voor de Volksbank zijn corporate & product governance, transaction reporting en kostentransparantie. De Volksbank heeft de afgelopen jaren de invloed van MiFID geanalyseerd en de voorbereidingen getroffen om te voldoen aan de vereisten en per klantgroep compliant te zijn. Een goede voortgang is geboekt.

Privacyverordening (AVG)

Vanaf 25 mei 2018 treedt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in Nederland in werking. Een van de belangrijkste gevolgen van de AVG is dat we aan de klant expliciet duidelijk maken welke data we van hem of haar vastleggen en met welk doel.

Andere belangrijke aanscherpingen vanuit de AVG zijn:

  • Het recht op dataportabiliteit. De klant moet bepaalde digitale data kunnen opvragen en eventueel ‘meenemen’ naar een andere dienstverlener;

  • Privacy by design en privacy by default. Bij het ontwerpen van nieuwe producten en procedures moet direct al rekening worden gehouden met privacy;

  • Het verplicht uitvoeren van PIA’s (privacy impact assessments) bij toepassingen met hoog privacy risico, bijvoorbeeld bij nieuwe technologieën of grootschalige verwerking van persoonsgegevens.

Om te voldoen aan de AVG is de Volksbank in 2017 begonnen met verschillende projecten. Dit zijn onder andere klantschoning (klantgegevens worden in de banksystemen geautomatiseerd verwijderd na de wettelijke verjaringstermijn van zeven jaar), het inrichten van een toestemmingenadministratie, en het uitvoeren van assessments om de invloed op systemen te bepalen met betrekking tot persoonsgegevens.

Onder Nut voor de klant - Privacy & Databeheer is te lezen hoe de Volksbank hiermee omgaat en wat al is geregeld.

Mortgage Credit Directive (MCD) en AFM-leidraad

Op 14 juli 2016 is de nieuwe MCD-richtlijn (Mortgage Credit Directive) van kracht geworden. Deze Europese richtlijn heeft als doel een goed functionerende Europese hypotheekmarkt tot stand te brengen, met een hoog niveau van consumentenbescherming. We hebben de richtlijn in 2016 geïmplementeerd. De richtlijn geeft onder meer nieuwe regels over de berekening van de vergoeding bij vervroegde aflossingen. Deze vergoeding mag niet hoger zijn dan het financiële nadeel dat de aanbieder daadwerkelijk lijdt door de vervroegde aflossing.

In maart 2017 heeft de AFM een leidraad gepubliceerd voor de berekening van het financiële nadeel bij vervroegde aflossing van de hypotheek. De Volksbank heeft de uitgangspunten van de AFM-leidraad omarmd. Dit doen we omdat huizenbezitters hierdoor duidelijkheid krijgen over hoe de vergoeding tot stand komt. We passen de vier uitgangspunten van de AFM-leidraad toe met terugwerkende kracht tot 14 juli 2016. Per half april 2017 voldoen onze berekeningen aan de vier uitgangspunten van de AFM-leidraad. Alle vergoedingen voor vervroegde aflossing die tussen 14 juli 2016 en 13 april 2017 in rekening zijn gebracht hebben we in 2017 opnieuw berekend. Eventuele verschillen hebben we terugbetaald.

Per oktober 2017 hebben we ook de berekening voor voortijdige renteverlengingen aangepast aan de vier uitgangspunten van de AFM-leidraad. We gaan de vergoedingen voor voortijdige verlengingen die tussen 14 juli 2016 en oktober 2017 in rekening zijn gebracht, opnieuw berekenen en betalen eventuele verschillen terug. Dit voeren we in de eerste helft van 2018 uit.

Richtlijn depositogarantiestelsel (DGSD)

De Europese richtlijn voor depositogarantiestelsels (DGSD, Deposit Guarantee Schemes Directive) vormt de basis voor de herinrichting van het DGS. De aangepaste richtlijn, die het DGS in Europa harmoniseert, heeft tot doel de stabiliteit van het bankwezen en de bescherming van depositohouders te vergroten. De DGSD regelt onder andere de reikwijdte en het beschermingsniveau van het DGS, de verkorting van de uitkeringstermijn naar zeven werkdagen, de ex-ante financiering van het DGS en de Europese samenwerking.

In 2017 heeft de Volksbank de nieuwe regels al deels geïmplementeerd. Om een korte uitbetalingstermijn te realiseren (van groot belang voor depositohouders), moeten banken tijdig de juiste gegevens aan DNB leveren over de bij de bank aangehouden tegoeden van depositohouders (het ‘individueel klantbeeld’). De ambitie van de Nederlandse bankensector is om in 2019 binnen zeven werkdagen aan klanten te kunnen uitkeren. In 2017 zijn de voorbereidingen gestart om ervoor te zorgen dat DNB met ingang van 2019 binnen drie werkdagen over de gevraagde informatie kan beschikken om tot uitkering aan klanten over te gaan.

Vierde Anti-witwas Richtlijn

De Vierde Anti-witwas Richtlijn is erop gericht witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen. De implementatie van deze richtlijn heeft grote invloed op onze klanten en de Volksbank. Onze klanten merken de gevolgen doordat we meer gedetailleerde informatie moeten uitvragen. Onze medewerkers hebben we intensief getraind op de nieuwe richtlijnen. De systemen zijn aangepast, zodat we de onderzoeken goed uitvoeren en vastleggen. Ook heeft de Volksbank het afgelopen jaar een nieuw transactiemonitoring-systeem in gebruik genomen. Daarmee houden we een adequate controle op ongewenste klanttransacties en -gedragingen in het betalingsverkeer.

Payment Service Directive 2 (PSD2)

De Payment Service Directive 2 (PSD2) heeft als doel het stimuleren van keuzemogelijkheden, consumentenbescherming en innovatie binnen het Europees retail betalingsverkeer. De belangrijkste wijziging is het verschaffen van toegang van gereguleerde derde partijen tot de betaalrekeningen van klanten. Deze derde partijen zijn partijen die niet de betaler of begunstigde zijn van een betalingstransactie, noch de bankrekening van de betaler beheren, maar wel betaaldiensten aanbieden. Klanten hebben daardoor de mogelijkheid om betaalinitiatie- en rekeninginformatiediensten af te nemen bij deze partijen/bedrijven. Deze dienstverlening vindt slechts plaats nadat de klant hiervoor expliciet toestemming heeft gegeven.

De Nederlandse wetgever moest PSD2 voor 13 januari 2018 implementeren in de Nederlandse wetgeving. Deze datum is niet gehaald, zodat PSD2 in de loop van 2018 ingaat. De Volksbank zal de dienstverlening voor de klanten tijdig aanpassen. Het waarborgen van de privacy van de klant is hierbij van groot belang. Onder Nut voor de klant - Privacy & Databeheer is te lezen hoe de Volksbank hiermee omgaat.

Stel uw jaarverslag zelf samen